Στις 29 Οκτωβρίου 2026 η Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημοσίευσε τον κανονισμό (ΕΕ) 2026/2376 της Επιτροπής, της 28ης Οκτωβρίου 2026. Τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1616, που ρυθμίζει τα πλαστικά υλικά και αντικείμενα με πλαστικό προερχόμενο από απόβλητα, όταν προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα.
Η δημοσίευση δεν αποσύρει μπουκάλια, τάπερ ή τρόφιμα από τα ράφια. Η αιτιολογική σκέψη 13 λέει ότι οι αλλαγές είναι αναγκαίες για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και έχουν μόνο διοικητικό χαρακτήρα. Αφορούν έγγραφα συμμόρφωσης στην αλυσίδα, το ενωσιακό μητρώο των εγκαταστάσεων, μεθόδους δοκιμής της πρώτης ύλης και έγγραφα που προσκομίζονται στο τελωνείο κατά τη θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία.
Τέσσερις δηλώσεις, δύο από αυτές νέες
Ο κανονισμός του 2022 ζητούσε ήδη δήλωση συμμόρφωσης από τους ανακυκλωτές και από τους μεταποιητές. Η δήλωση Α εκδίδεται από τον ανακυκλωτή για κάθε παρτίδα που βγαίνει απευθείας από διεργασία απολύμανσης και δεν έχει περάσει μετεπεξεργασία. Η δήλωση Β εκδίδεται από τον μεταποιητή για παρτίδες που προέρχονται από μετεπεξεργασία.
Ο νέος κανονισμός προσθέτει δύο δηλώσεις, με τα ονόματα που χρησιμοποιεί το ίδιο το κείμενο.
| Δήλωση | Ποιος την εκδίδει | Τι συνοδεύει |
|---|---|---|
| Π | Ο υπεύθυνος επιχείρησης στο στάδιο της προεπεξεργασίας | Παρτίδες μερικώς προεπεξεργασμένης πλαστικής πρώτης ύλης και πλαστικής πρώτης ύλης |
| Α | Ο ανακυκλωτής | Παρτίδα απευθείας από απολύμανση, χωρίς μετεπεξεργασία |
| Β | Ο μεταποιητής που παρήγαγε την παρτίδα | Ανακυκλωμένο πλαστικό από μετεπεξεργασία |
| Γ | Όποιος έχει λάβει δήλωση Α ή Β, ή κρατά ισοδύναμο υπογεγραμμένο εσωτερικό αρχείο | Ανακυκλωμένο πλαστικό του οποίου η σύνθεση δεν πρόκειται να αλλάξει |
Η δήλωση Π συνοδεύει τις παρτίδες σε όλα τα στάδια εμπορίας της προεπεξεργασίας. Οι παρτίδες επισημαίνονται με αριθμό παρτίδας. Ανακυκλωτής δέχεται παρτίδα πλαστικής πρώτης ύλης για απολύμανση μόνο αν τη συνοδεύει δήλωση Π. Αν ο ίδιος κάνει την προεπεξεργασία, κρατά ισοδύναμο αρχείο. Η δήλωση Π, ή το ισοδύναμο αρχείο, διατηρείται τουλάχιστον πέντε έτη και δίνεται στην αρμόδια αρχή εντός δέκα εργάσιμων ημερών από το αίτημά της.
Κάθε παρτίδα πλαστικού έχει ένα μοναδικό αρχείο ποιότητας, με μοναδικό αριθμό και το όνομα του σταδίου από το οποίο προέρχεται. Και αυτό το αρχείο κρατιέται τουλάχιστον πέντε έτη. Το ίδιο ισχύει για τις παρτίδες που επεξεργάζεται ο μεταποιητής.
Η δήλωση Γ επιτρέπεται μόνο αφού υπάρχει δήλωση Α ή Β, ή ισοδύναμο εσωτερικό αρχείο. Συνοδεύει το υλικό στα υπόλοιπα στάδια εμπορίας όπου ο κανονισμός ζητά δήλωση. Η σύνθεση δεν τροποποιείται σκόπιμα. Προσθήκη ουσιών έως 1% κατά βάρος συνολικά δεν θεωρείται μεταβολή, και η ποσότητα που προστίθεται σε κάθε επόμενο στάδιο αναγράφεται στη δήλωση Γ.
Για τον ίδιο κανόνα, δεν αλλάζουν τη σύνθεση η θερμομορφοποίηση και η κοπή φύλλων, η εμφύσηση περιεκτών από προδιαμορφώματα, η τοποθέτηση ετικετών και καπακιών, η πλήρωση με τρόφιμα, η επισήμανση, το κλείσιμο, η συγκόλληση και η κοπή, ούτε άλλες εργασίες που δεν τροποποιούν τη χημική σύνθεση. Όποιος κάνει τέτοια εργασία μπορεί να διαβιβάσει στον επόμενο τη δήλωση που έλαβε από τον προμηθευτή του, χωρίς να εκδώσει δική του.
Η δήλωση μπορεί να είναι υπογεγραμμένο ψηφιακό έγγραφο, αν διαβάζεται και εκτυπώνεται χωρίς καθυστέρηση ως ενιαίο έγγραφο με κοινό λογισμικό.
Τι φτάνει ως το σούπερ μάρκετ
Στα στάδια εμπορίας εκτός λιανικής, οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων δίνουν δήλωση συμμόρφωσης σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1935/2004. Δέχονται πλαστικά υλικά, αντικείμενα ή τρόφιμα με συσκευασία που υπάγεται στον κανονισμό μόνο όταν τα συνοδεύει η κατάλληλη δήλωση.
Υπάρχει παρέκκλιση για όποιον συσκευάζει τρόφιμο σε προϊόν με ανακυκλωμένο περιεχόμενο. Δεν υποχρεούται να δώσει δήλωση στους εμπόρους λιανικής και στους διανομείς που προμηθεύουν τους εμπόρους λιανικής, αν ισχύουν και τα δύο: οι οδηγίες και οι πληροφορίες που χρειάζονται ο έμπορος για τη συμμόρφωση και ο καταναλωτής για την ασφαλή χρήση δίνονται με επισήμανση ή άλλη κατάλληλη τεκμηρίωση, και ό,τι λέγεται για το ανακυκλωμένο περιεχόμενο δεν διαφέρει από τη δήλωση που έλαβε ο συσκευαστής.
Αν η αρμόδια αρχή ζητήσει τη δήλωση σε έλεγχο, ο συσκευαστής την παρέχει εντός δέκα εργάσιμων ημερών. Αν τη ζητήσει έμπορος λιανικής ή διανομέας που προμηθεύει, η προθεσμία είναι είκοσι εργάσιμες ημέρες. Μπορεί να δώσει τη δήλωση του προμηθευτή του ή να εκδώσει νέα. Τα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν τη συμμόρφωση πρέπει να βρίσκονται ήδη στο αρχείο την ώρα που εκδίδεται η δήλωση, και δίνονται στην αρμόδια αρχή εντός δέκα εργάσιμων ημερών.
Στο ράφι, ο καταναλωτής δεν παραλαμβάνει τη δήλωση Γ. Βλέπει την επισήμανση του τροφίμου. Οι κανόνες για συστατικά, αλλεργιογόνα και διατροφική δήλωση δεν αλλάζουν με αυτόν τον κανονισμό. Τι πρέπει να γράφει μια ετικέτα εξηγείται στον οδηγό πώς να διαβάζεις τις ετικέτες τροφίμων. Το αν ένα συσκευασμένο προϊόν είναι υπερεπεξεργασμένο κρίνεται από τη λίστα συστατικών, όχι από το αν το πλαστικό του είναι ανακυκλωμένο. Η διαφορά περιγράφεται στον οδηγό για τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.
Τι προσκομίζεται στο τελωνείο
Η παράγραφος 7 του νέου άρθρου 5α ορίζει ότι η θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία ορισμένων προϊόντων εξαρτάται από την προσκόμιση, στις τελωνειακές αρχές, των εγγράφων του πίνακα 6 του παραρτήματος I, κάτω από συγκεκριμένους κωδικούς εμπορευμάτων.
Η παράγραφος καλύπτει τρεις ομάδες:
- Προϊόντα με ανακυκλωμένο πλαστικό από κατάλληλη τεχνολογία ανακύκλωσης, όταν η στήλη 11 του πίνακα 1 γράφει «ναι», μαζί με τη μερικώς προεπεξεργασμένη πρώτη ύλη, την πλαστική πρώτη ύλη και το ανακυκλωμένο πλαστικό που προορίζονται για την κατασκευή τους. Από αυτή την ομάδα εξαιρούνται τα συσκευασμένα τρόφιμα, ο εξοπλισμός επεξεργασίας τροφίμων και οι συσκευές.
- Επιτραπέζια και μαγειρικά σκεύη των κωδικών ΣΟ ex 3924 10 00 και ex 3924 90 00, αν περιέχουν ανακυκλωμένο πλαστικό.
- Πολυστρωματικά φύλλα με τουλάχιστον ένα στρώμα ανακυκλωμένου PET κάτω από στρώμα λειτουργικού φραγμού, όποια κι αν είναι η σύνθεση του φραγμού, καθώς και η πρώτη ύλη και το ανακυκλωμένο PET που προορίζονται για τέτοια στρώματα.
Στον πίνακα 1, όπως αντικαθίσταται, «ναι» στη στήλη της τελωνειακής τεκμηρίωσης έχει η μηχανική ανακύκλωση PET από απόβλητα μετά την κατανάλωση. Η ανακύκλωση από κλειστό και ελεγχόμενο κύκλωμα προϊόντων έχει «όχι».
Ο τίτλος του πίνακα 6 παραπέμπει στο άρθρο 5α παράγραφος 4. Η υποχρέωση προσκόμισης των εγγράφων στο τελωνείο είναι γραμμένη στην παράγραφο 7. Οι δύο παραπομπές δεν ταυτίζονται. Ο πίνακας, με τίτλο «κωδικοί ΣΟ που εφαρμόζονται στο PET», ορίζει ποια δήλωση αντιστοιχεί σε κάθε κωδικό. Ενδεικτικά:
| Κωδικός ΣΟ | Τι περιγράφει ο πίνακας 6 | Δήλωση |
|---|---|---|
| ex 3915 90 20 | Απόβλητα PET, προοριζόμενα για επαφή με τρόφιμα | Π |
| ex 3907 61 00 | Πολυ(τερεφθαλικός εστέρας αιθυλενογλυκόλης) με ιξώδες μεγαλύτερο ή ίσο των 78 ml/g, ανακτημένος από απόβλητα, κατάλληλος ή προοριζόμενος για χρήση σε επαφή με τρόφιμα | Π, Α ή Β |
| ex 3907 69 00 | Άλλος πολυ(τερεφθαλικός εστέρας αιθυλενογλυκόλης), ανακτημένος από απόβλητα, κατάλληλος ή προοριζόμενος για χρήση σε επαφή με τρόφιμα | Π, Α ή Β |
| ex 3923 30 10 | Νταμιτζάνες, φιάλες, φιαλίδια και παρόμοια είδη, χωρητικότητας που δεν υπερβαίνει τα δύο λίτρα, από PET με ανακυκλωμένο περιεχόμενο κατάλληλο για χρήση σε επαφή με τρόφιμα | Γ |
| ex 3923 30 90 | Τα ίδια είδη, χωρητικότητας που υπερβαίνει τα δύο λίτρα | Γ |
| ex 3924 10 00 | Επιτραπέζια σκεύη και μαγειρικά σκεύη από PET με ανακυκλωμένο περιεχόμενο κατάλληλο για χρήση σε επαφή με τρόφιμα | Γ |
Ο πίνακας περιλαμβάνει και άλλους κωδικούς, για φύλλα, αυτοκόλλητα επίπεδα σχήματα και είδη συσκευασίας από PET. Το πρόθεμα «ex» σημαίνει ότι ο κωδικός καλύπτει μόνο το μέρος της δασμολογικής κλάσης που περιγράφει η γραμμή.
Ένα εμφιαλωμένο τρόφιμο που μπαίνει στην Ένωση ως συσκευασμένο τρόφιμο πέφτει στην εξαίρεση της παραγράφου 7. Η αιτιολογική σκέψη 8 εξηγεί γιατί οι κωδικοί δεν φτιάχτηκαν για συσκευασμένα τρόφιμα, συσκευές και εξοπλισμό επεξεργασίας, ακόμη κι αν είναι από PET: θα χρειάζονταν πάρα πολλοί κωδικοί και θα μεγάλωνε ο κίνδυνος λάθους στο σύνορο. Η ίδια σκέψη λέει ότι τα εισαγόμενα υλικά οφείλουν πάντως να συμμορφώνονται με τον κανονισμό του 2022 όταν διατίθενται στην αγορά της Ένωσης. Η τελωνειακή προσκόμιση εγγράφου είναι πρόσθετος έλεγχος για τους κωδικούς του πίνακα, όχι η μόνη υποχρέωση ασφάλειας.
Αν η προέλευση στη δήλωση Π είναι εκτός ΕΕ, στη δήλωση μπαίνει και ο κωδικός εμπορεύματος με τον οποίο εισάγεται το υλικό.
Τι μένει ίδιο στη νιφάδα PET, και τι προστίθεται
Ο νέος πίνακας 1 κρατά το ανώτατο όριο που είχε ήδη ο κανονισμός του 2022 για τη μηχανική ανακύκλωση PET μετά την κατανάλωση: πλυμένα και στεγνωμένα απόβλητα PET με κατ’ ανώτατο όριο 5% υλικά και αντικείμενα που είχαν χρησιμοποιηθεί σε επαφή με υλικά ή ουσίες εκτός τροφίμων.
Προσθέτει αποτέλεσμα δοκιμής. Η δοκιμή γίνεται σύμφωνα με το παράρτημα Α του προτύπου ISO 12418-2:2012, ή με μέθοδο για την οποία αποδεικνύονται ισοδύναμες ή υψηλότερες επιδόσεις. Τα όρια που γράφει ο πίνακας είναι m1/m0 ≤ 500 ppm, m2/m0 ≤ 200 ppm και m3/m0 ≤ 500 ppm. Ο πίνακας δεν ορίζει μέσα στο κελί τι αντιπροσωπεύει κάθε μάζα. Τα σύμβολα είναι αυτά της μεθόδου στην οποία παραπέμπει.
Η εκροή μένει απολυμασμένο PET. Τα τελικά υλικά και αντικείμενα δεν προορίζονται για φούρνους μικροκυμάτων και συμβατικούς φούρνους. Και αυτός ο περιορισμός υπήρχε ήδη στον πίνακα του 2022. Ο νέος πίνακας τον διατηρεί. Πρόσθετες προδιαγραφές μπορεί να ισχύουν για την εκροή μεμονωμένων διεργασιών.
Μητρώο, αποκόμματα και προθεσμίες
Η κατάσταση καταχώρισης της εγκατάστασης απολύμανσης, την ώρα που κατασκευάζεται κάθε παρτίδα, είναι «νέα καταχώριση», «υπό δημιουργία» ή «ενεργή». Ο κανονισμός προβλέπει ηλεκτρονικό σύστημα καταχώρισης, ώστε οι υπεύθυνοι να εισάγουν και να τροποποιούν τα στοιχεία τους υπό την εποπτεία της αρμόδιας αρχής. Ρυθμίζει και τις καταστάσεις «ανενεργή» και «υπό παροπλισμό».
Αποκόμματα και αποξέσματα ανακυκλωμένου πλαστικού, καθώς και υλικά και αντικείμενα από ανακυκλωμένο πλαστικό που έχουν κατασκευαστεί σύμφωνα με τον κανονισμό, μπορούν να προστίθενται στο ανακυκλωμένο πλαστικό κατά τη μετεπεξεργασία. Πρέπει να τηρούνται οι διατάξεις επανεπεξεργασίας του άρθρου 10 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 10/2011, εκτός από το άρθρο 10 παράγραφος 2 στοιχείο γ) σημείο i), και τα αποκόμματα ή αποξέσματα να συνοδεύονται από δήλωση Β ή Γ που περιλαμβάνει τις πληροφορίες του σημείου 10 του παραρτήματος IV του κανονισμού 10/2011.
Ο κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα. Η Υπηρεσία Εκδόσεων της Ένωσης καταγράφει ως ημερομηνία έναρξης ισχύος την 18η Νοεμβρίου 2026. Είναι δεσμευτικός στο σύνολό του και εφαρμόζεται άμεσα σε όλα τα κράτη μέλη, άρα και στην Ελλάδα.
Τα μεταβατικά μέτρα του άρθρου 2 είναι ημερομηνίες, όχι εκτιμήσεις:
- Προϊόντα που συμμορφώνονται με τον 2022/1616 όπως ίσχυε πριν από την έναρξη ισχύος του νέου κανονισμού, και για τα οποία απαιτείται δήλωση Α ή Β, μπορούν να διατίθενται στην αγορά έως τις 18 Φεβρουαρίου 2027, ακόμη κι αν δεν ακολουθούν τους νέους κανόνες για αυτές τις δηλώσεις.
- Προϊόντα για τα οποία ο νέος κανονισμός απαιτεί δήλωση Γ ή Π μπορούν να διατίθενται χωρίς αυτές τις δηλώσεις έως τις 18 Μαΐου 2027, με την ίδια προϋπόθεση συμμόρφωσης προς το προηγούμενο κείμενο.
- Υλικά και αντικείμενα από ανακυκλωμένο πλαστικό που κατασκευάζονται από προϊόντα των δύο αυτών παραγράφων μπορούν να διατίθενται στην αγορά μέχρι να εξαντληθούν τα αποθέματα.
Το περιεχόμενο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά τη συμβουλή γιατρού ή κλινικού διαιτολόγου. Ο κανονισμός ρυθμίζει έγγραφα και ελέγχους για ανακυκλωμένο πλαστικό σε επαφή με τρόφιμα. Δεν είναι ανάκληση και δεν συστήνει δίαιτα.
