Διατροφή και καρκίνος
Σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ., 30-50% των καρκίνων είναι προλήψιμοι μέσω τρόπου ζωής, διατροφής και μη χρήσης καπνού.
Σημαντικό: η διατροφή δεν μπορεί να «θεραπεύσει» καρκίνο. Μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο και να υποστηρίξει μετά τη διάγνωση μαζί με ιατρική θεραπεία.
Επιστημονικά τεκμηριωμένα: τι αυξάνει κίνδυνο
Επεξεργασμένο κρέας (αλλαντικά)
- Π.Ο.Υ. Group 1: καρκινογόνο (όπως ο καπνός)
- Σχέση με κολορεκταλικό καρκίνο
- Όριο: <50g/ημέρα
Κόκκινο κρέας
- Group 2A: «πιθανώς καρκινογόνο»
- <500g/εβδομάδα
Αλκοόλ
- Group 1 για στόμα, λάρυγγα, οισοφάγο, μαστό, ήπαρ
- Κανένα ασφαλές όριο
- Στόχος: <1 ποτό/ημέρα γυναίκες, <2 άνδρες
Παχυσαρκία
- Σχετίζεται με 13 τύπους καρκίνου
- Έλεγχος βάρους = σημαντική προστασία
Καπνός
- Όχι διατροφικά αλλά αναφέρεται: #1 αποτρέψιμη αιτία καρκίνου
Άλλοι παράγοντες
- Πολλή ζάχαρη (έμμεσα μέσω παχυσαρκίας)
- Τρόφιμα σε υπερβολικά υψηλές θερμοκρασίες (καμμένα, καπνιστά)
Επιστημονικά τεκμηριωμένα: τι μειώνει κίνδυνο
Φρούτα και λαχανικά
- 5+ μερίδες/ημέρα
- Διαφορετικά χρώματα = διαφορετικά αντιοξειδωτικά
- Σταυρανθή (μπρόκολο, λάχανο): σουλφοραφάνη
Φυτικές ίνες
- 30+ g/ημέρα
- Μείωση κινδύνου κολορεκταλικού (-7% ανά 10g ίνες)
Όσπρια
- Αντιοξειδωτικά, ίνες
- 3-5 μερίδες/εβδομάδα
Έξτρα παρθένο ελαιόλαδο
- Πολυφαινόλες
- Κύρια πηγή λιπαρών στη μεσογειακή
Πράσινο τσάι
- Κατεχίνες (EGCG)
- 2-3 φλιτζάνια/ημέρα
Λιπαρά ψάρια
- Ωμέγα-3
- Πιθανή αντιφλεγμονώδης δράση
Καφές
- Μετα-αναλύσεις: μείωση κινδύνου ήπατος, ενδομητρίου
- 3-4 φλιτζάνια/ημέρα
Μύθοι
✗ «Η ζάχαρη τρέφει τον καρκίνο»: όλα τα κύτταρα χρησιμοποιούν γλυκόζη. Διατροφή χωρίς υδατάνθρακες δεν «λιμοκτονεί» τον καρκίνο.
✗ «Detox χυμοί καθαρίζουν»: το ήπαρ και νεφρά κάνουν τη δουλειά. Detox είναι marketing.
✗ «Συμπληρώματα προλαμβάνουν καρκίνο»: μεγάλες μελέτες (SELECT, CARET) έδειξαν ότι μερικές βιταμίνες σε υψηλές δόσεις αυξάνουν τον κίνδυνο.
✗ «Βιολογικά τρόφιμα προλαμβάνουν»: λίγα στοιχεία. Επιλέξτε βιολογικά για περιβαλλοντικούς λόγους και χαμηλότερα υπολείμματα φυτοφαρμάκων.
✗ «Αλκαλική δίαιτα»: ψευδοεπιστημονικό. Το σώμα ρυθμίζει το pH αυστηρά.
Μεσογειακή διατροφή & καρκίνος
Πιο μελετημένη. Μετα-αναλύσεις:
- -10 έως -20% κίνδυνος καρκίνου συνολικά
- Ιδιαίτερα κολορεκταλικού, μαστού, προστάτη
Πρακτικός κανόνας
WCRF (World Cancer Research Fund):
- Διατήρησε υγιές βάρος
- Δραστηριότητα τουλάχιστον 30 λεπτά/ημέρα
- Πολλά δημητριακά ολικής, λαχανικά, φρούτα, όσπρια
- Περιορισμός fast food και ultra-processed
- Περιορισμός κόκκινου & επεξεργασμένου κρέατος
- Περιορισμός ζαχαρούχων ποτών
- Περιορισμός αλκοόλ
- Μη συμπληρώματα για πρόληψη
- Για μητέρες: μητρικός θηλασμός
- Επιζώντες: ακολούθηση συστάσεων
Σημείο προσοχής
Η διατροφή είναι παράγοντας κινδύνου, όχι ντετερμινισμός. Η οικογενειακή κληρονομικότητα και η τύχη παίζουν επίσης ρόλο. Δεν είναι «ένοχος» αν έχεις καρκίνο παρά την καλή διατροφή.
Για ασθενείς με καρκίνο: συμβουλέψου ογκολόγο και κλινικό διαιτολόγο. Διατροφικές παρεμβάσεις μπορούν να βοηθήσουν την ανοχή θεραπείας.